Bệnh héo rũ gốc mốc trắng, thối thân và biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm quanh năm nên thuận lợi cho việc gieo trồng nhiều loại cây trồng khác nhau, đặc biệt là các loại cây trồng cạn. Điều kiện thời tiết, khí hậu của nước ta cũng rất thuận lợi cho các loài vi sinh vật xâm nhiễm và gây hại đối với nhiều cây trồng. Một trong những loài nấm đất điển hình hại vùng rễ cây trồng cạn là nấm Sclerotium rolfsii gây bệnh héo rũ gốc mốc trắng hay còn gọi là bệnh héo gốc mốc trắng, bệnh thối thân. Nấm gây bệnh có phổ ký chủ rộng tới hơn 500 loài cây, nhưng gây hại nghiêm trọng trên các cây họ cà, họ bầu bí và các cây trồng cạn khác được trồng luân canh với cây họ đậu, đặc biệt ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nắm được tình hình thực tế “Phân bón Sông Mã” xin chia sẻ cho bà con và các bạn cách xác định triệu chứng bệnh xuất hiện bệnh trên đồng ruộng từ đó có biện pháp phòng trừ bệnh sớm và hiệu quả.

1. Triệu chứng gây bệnh héo rũ gốc mốc trắng (héo gốc mốc trắng, thối thân)

Triệu chứng bệnh héo rũ gốc mốc trắng

Hình ảnh: triệu chứng bệnh héo rũ gốc mốc trắng, thối thân

- Ban đầu nấm xâm nhập vào gốc thân sát mặt đất, tạo ra vết bệnh nhỏ, hơi lõm, màu nâu, lan rộng theo chiều dài 2 – 4cm rồi bao quanh gốc, lan xuống cổ rễ, củ (khoai tây, lạc) và lan rộng lên phía trên thân, cành, làm mô bị bệnh thối hỏng. Lá phía dưới héo rũ trước, vàng khô, về sau toàn bộ cành héo chết.

Triệu chứng bệnh héo rũ gốc mốc trắng

- Trên vết bệnh ở gốc thân có phủ một lớp sợi nấm màu trắng, mịn và dày, đâm tia lan rộng cả trên mặt đất quanh gốc cây bệnh. Trên đám nấm mốc trắng có xuất hiện nhiều hạch nấm hình cầu kích thước khoảng 1 mm, lúc đầu màu trắng sau chuyển sang màu nâu đến nâu đậm trông giống như các hạt rau cải.

- Trên cà chua, nếu cây bị bệnh sớm ở giai đoạn cây con đến chớm hoa thì cây héo chết không cho thu hoạch. Nếu cây bị bệnh ở giai đoạn muộn hơn, cây đã có quả non lứa đầu (sau trồng 60 – 70 ngày) thì cây cũng bị héo rũ, chết, quả chín ép không sử dụng được. Nếu cây bị bệnh rất muộn ở giai đoạn quả lứa đầu đã chín thì cây héo rũ, các lứa quả sau chín ép, năng suất giảm 60%.

triệu chứng héo rũ gốc mốc trắng trên cây lạc

Hình ảnh: Triệu chứng héo rũ gốc mốc trắng trên cây lạc 

- Ở trên cây lạc bị bệnh muộn cũng héo chết khô, quả ở trong đất bị thối mốc trắng, hạt lép thối làm giảm năng suất rõ rệt.

2. Nguyên nhân gây bệnh héo rũ gốc mốc trắng (héo gốc mốc trắng, thối thân)

- Bệnh do nấm Sclerotium rolfsii gây ra có giai đoạn hữu tính thuộc lớp nấm đảm có tên là Aethalium rolfsii.

- Nấm Sclerotium rolfsii là loài nấm ở đất có thể gây bệnh trên 500 loài cây thuộc 100 họ thực vật khác nhau.

- Nấm sinh trưởng mạnh trong điều kiện nhiệt độ 20 - 35ºC, nhiệt độ thích hợp nhất 28ºC – 30ºC, sợi nấm có tốc độ sinh trưởng rất nhanh.

hạch nấm Sclerotium rolfsii

Hình ảnh: hạch nấm Sclerotium rolfsii

- Nấm dễ dàng hình thành hạch ngay cả trên môi trường nuôi cấy nhân tạo và trên cây bệnh. Kích thước hạch nấm dao động từ 0,8 – 1,5mm. Hạch nấm có sự phân hóa giữa vỏ và ruột. Vỏ hạch gồm các tế bào vách dầy, màu đậm, ruột hạch gồm các tế bào vách mỏng hơn, từ không màu đến màu nhạt hơn.

3. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh héo rũ gốc mốc trắng (héo gốc mốc trắng, thối thân)

- Bệnh phát triển trong điều kiện nóng ẩm.

- Bệnh do nấm Sclerotium rolfsii là một bệnh đơn chu kỳ điển hình. Nguồn bệnh sơ cấp chủ yếu là hạch nấm tồn tại trong đất nên có khả năng phát tán kém. Thường chỉ các hạch cách gốc rễ khoảng 1 cm mới có thể nảy mầm vươn tới gốc cây để xâm nhiễm. Nấm xâm nhiễm vào cây hoàn toàn chủ động. Hạch nấm nảy mầm vươn tới bề mặt gốc cây. Tại bề mặt, nấm hình thành một nệm xâm nhiễm (gồm các sợi nấm tụ tập lại) và tiết Acid oxalic và nhiều loại enzym khác nhau để phân hủy mô.

- Hạch có thể tồn tại nhiều tháng trong đất. Độ ẩm đất ảnh hưởng lớn đến sự tồn tại của hạch: Có thể tồn tại ở độ ẩm tới 80%, tối ưu 60 - 70%, không tồn tại lâu ở độ ẩm bão hòa.

- Sợi nấm tồn tại trong đất kém hơn hạch nấm.

- Chế độ luân canh có ảnh hưởng lớn tới khả năng tồn tại của hạch:

+ Chế độ độc canh (cà chua, lạc) => bệnh phát sinh, phát triển nặng.

+ Luân canh với cây họ hòa thảo (ngô), lúa nước => Hạn chế được sự phát sinh, phát triển của bệnh.

4. Biện pháp phòng trừ bệnh héo rũ gốc mốc trắng (héo gốc mốc trắng, thối thân)

Phòng trừ bệnh héo rũ gốc mốc trắng nhìn chung là khó. Tuy nhiên vì là bệnh đơn chu kỳ nên cách hiệu quả nhất là giảm nguồn bệnh sơ cấp (giảm hạch nấm trong đất). Bà con và các bạn có thể áp dụng các biện pháp cụ thể sau:

- Thu dọn sạch tàn dư cây bệnh trên ruộng sau thu hoạch, cày đất sớm vùi lấp tàn dư và hạch nấm. Nếu có điều kiện ngâm nước đất ruộng một thời gian sau thu hoạch.

- Luân canh với cây trồng nước đặc biệt với lúa nước. Không trồng độc canh cà chua, lạc và những cây là ký chủ của bệnh.

- Có biện pháp trồng và chăm sóc hợp lý. Cung cấp đầy đủ cân đối các yếu tố dinh dưỡng cần thiết, phù hợp với từng loại cây và từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Bạn đọc có thể tham khảo 1 số sản phẩm phân bón chất lượng sau: VRAT CHUYÊN RAU, CỦ, QUẢ; SÔNG MÃ CHUYÊN RAU, CỦ, QUẢ; SÔNG MÃ CHUYÊN DÙNG CHO CÂY LẠC,...)

- Bón vào đất khi trồng hoặc phun vào gốc cây trên mặt đất sau khi trồng, chế phẩm sinh học nấm đối kháng Trichoderma harzianum, T.viride (hàm lượng 109 bào tử/gam). Phun 20 gam/5lít nước/10m2cà chua.

Giáo trình bệnh cây chuyên khoa, NVKHNN Trịnh Thị Khương

Bình luận