Bệnh phấn trắng trên cây cao su và biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả

Bệnh phấn trắng là một trong những bệnh hại cao su phổ biến ở tất cả các nông trường cao su ở nước ta. Với tính chất nghiêm trọng của bệnh, bệnh gây hại ở các cơ quan sinh trưởng và sinh thực ngay từ thời gian đầu mới khi hình thành, làm rụng lá non, khô ngọn thân và ngọn cành trong vườn ươm, vườn nhân giống. Trên lô cao su đang khai thác mủ bệnh hại lá, cành và ngọn cây làm giảm sản lượng nhựa. Bệnh còn gây rụng nụ, rụng hoa ở các lô lấy hạt giống ảnh hưởng xấu tới chất lượng thu hoạch hạt. Nắm được tình hình thực tế hiện nay “Phân bón Sông Mã” xin giới thiệu cho bà con và các bạn cách nhận biết triệu chứng bệnh phấn trắng xuất hiện trên cây cao su. Từ đó có biện pháp phòng trừ bệnh sớm và hiệu quả.

Triệu chứng bệnh phấn trắng trên cây cao su

1. Triệu chứng gây bệnh phấn trắng trên cây cao su

- Bệnh hại chủ yếu ở trên lá.

bệnh phán trắng trên cây cao su chuẩn

Hình ảnh: Triệu chứng gây bệnh phấn trắng trên cây cao su

- Trên lá non màu đồng tím: Bệnh thường hại phần phiến lá gần gân chính. Bệnh làm lá mất độ láng bóng bình thường, lá nhăn nheo dị hình rồi chuyển sang màu tím tối. Cuối cùng lá bị khô rụng. Lá bệnh mặt dưới có lớp phấn trắng. Trường hợp phiến lá đã bị khô rụng thì ngọn cành thường phủ đầy nấm trắng.

2. Nguyên nhân gây bệnh phấn trắng trên cây cao su

- Nấm gây bệnh Oidium heveae Stein. Thuộc bộ Moniliales (Hyphales), lớp Nấm Bất Toàn. Giai đoạn hữu tính thuộc lớp Nấm Túi nhưng rất ít gặp.

- Cành bào tử đứng thẳng góc với sợi nấm. Cành không phân nhánh, không màu. Bào tử đính thành chuỗi trên cành, hình tròn hoặc hình bầu dục, kích thước khoảng 27 – 45 x 15 – 25 micromet.

- Sức sống của bào tử vô tính không cao, bình thường sống không quá 5 – 7 ngày. Trong điều kiện ẩm độ cao trên 80% bào tử nảy mầm thuận lợi nhất. Tuy nhiên, bào tử vẫn nảy mầm được trong khoảng 19 - 28ºC. Nhiệt độ trên 35ºC bào tử dễ bị tổn hại và bệnh không phát triển được.

- Sợi nấm tồn tại trên các lá trưởng thành và trên thân ngọn bị nhiễm bệnh kỳ trước và nguồn bệnh chủ yếu gây hại cho các kỳ sau. Khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho nấm bệnh, các sợi nấm tiềm sinh trở lại trạng thái hoạt động hình thành bào tử.

- Bào tử từ các ổ bệnh ban đầu phát tán rơi trên lá, sau 2 giờ mọc mầm xâm nhiễm vào mô lá. Qua giai đoạn tiềm dục khoảng 3 – 4 ngày nấm hình thành bào tử vô tính, phát tán đi xa tiến hành nhiều đợt xâm nhiễm lập lại, mở rộng diện tích bệnh một cách nhanh chóng.

3. Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh phấn trắng trên cây cao su

Bệnh phấn trắng cao su có thể gây hại quanh năm. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết và số lượng lộc non ở các mùa có quan hệ chặt chẽ đến sự phát sinh lưu truyền bệnh trong một năm. Do vậy, trong một năm có thể chia làm bốn giai đoạn với đặc điểm phát sinh bệnh như sau:

3.1. Giai đoạn bệnh phát triển vào mùa Xuân

- Cao su sinh trưởng trong mùa Xuân hình thành nhiều lộc non, ứng với thời tiết thuận lợi cho nấm phát triển nhân lên nhanh chóng từ các ổ bệnh ban đầu tạo thành dịch bệnh.

- Quá trình này diễn ra qua hai bước: Đầu tiên xuất hiện ổ bệnh trung tâm vào đầu mùa Xuân, trên các cây hồi xanh sớm nhất bị nhiễm bệnh nặng, sau đó bước vào giai đoạn lộc non ra rộ, hình thành nhiều đọt non, lá mới.

- Nguồn nấm từ ổ bệnh sẽ lan ra nhanh chóng xâm hại trên các bộ phận non gây thành dịch. Điều kiện thời tiết thuận lợi dịch bệnh sẽ kéo dài và chỉ dừng lại khi phần lớn lá trên thân cành đã phát triển thuần thục và ổn định. Lúc này lá chuyển sang giai đoạn màu xanh đậm. Bệnh có thể bị hạn chế khi gặp điều kiện thời tiết bất lợi như nắng to kéo dài 4 – 5 ngày liền.

3.2. Giai đoạn bệnh tiềm sinh mùa hè

- Cao su ở giai đoạn hình thành tán lá đã ổn định, các lá đã chuyển sang màu xanh đậm hoặc đang già, nhiệt độ cao nấm không có khả năng gây hại. Các sợi nấm trên phiến lá từ trạng thái hoạt động chuyển sang trạng thái tiềm sinh.

3.3. Giai đoạn bệnh khôi phục mùa thu

- Với thời tiết thu nhiệt độ giảm dần tạo điều kiện thuận lợi mức độ nhất định cho hoạt động của nấm bệnh hại phát triển, đặc biệt trong những năm mưa muộn kéo dài.

- Tuy nhiên trong mùa thu số lượng đọt non ít, lá chóng già, hơn nửa biên độ nhiệt độ ngày và đêm lớn, do vậy bệnh không phát triển thành dịch. Thời kỳ này đối với nấm chỉ có ý nghĩa tạo điều kiện tăng thêm số lượng nguồn bệnh để chuẩn bị cho đợt phát triển bệnh mùa Xuân tới.

3.4. Giai đoạn bệnh ngủ nghỉ mùa đông

- Với điều kiện mùa đông cây cao su rụng hết lá, nhiệt độ lúc này xuống thấp đã bắt buộc nấm bước vào giai đoạn ngủ nghỉ.

Kết luận: diễn biến bệnh phấn trắng cao su lên xuống trong một năm chủ yếu do thời tiết khí hậu ảnh hưởng lên hai mặt: một ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động, sức sinh trưởng và phát dục của nấm. Mặt khác nó còn được ảnh hưởng gián tiếp thông qua chu kỳ thông qua chu kỳ hình thành các lộc non và giai đoạn rụng lá. Vì vậy, thời kỳ mùa Xuân tạo điều kiện cho bệnh phát sinh nghiêm trọng dễ gây thành dịch.

4. Biện pháp phòng trừ bệnh phấn trắng trên cây cao su

- Cắt bỏ cành bệnh, quét đốt lá bệnh rụng trên các lô cao su về mùa đông, hạn chế tược đông phát triển.

- Phun thuốc chứa lưu huỳnh trừ ổ bệnh trung tâm và phun bảo vệ trên diện tích rộng. Phun bột lưu huỳnh 12 – 15 kg/ha hay nước thuốc lưu huỳnh vôi, thuốc Anvil 30 – 100 a.i./ha, Bayphidan 125 – 500 a.i./ha, Baycor 125 – 375 a.i./ha, Tilt super 300ND (0,5 – 0,7 l/ha), Sumi 8 12,5WP (0,02 – 0,03%).

Phun lần đầu vào mùa Xuân, khi có lá non màu đồng tím chiếm đa số và tỷ lệ bệnh thấp dưới 15 – 40%, chỉ số bệnh 0,5 – 0,8%. Các lần phun sau vào lúc tỷ lệ lá bệnh đạt 40 – 70%, chỉ số bệnh 1 – 2%.

- Trồng các giống cao su có khả năng chống chịu bệnh.

- Có biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc cao su hiệu quả. Cung cấp đầy đủ, cân đối dinh dưỡng cho toàn bộ quá trình sinh trưởng và phát triển của cây cao su giúp cây cao su sinh trưởng phát triển tốt, tăng khả năng chống chịu, chống bệnh cho cây cao su. Nên sử dụng sản phẩm phân bón chuyên dùng cho cây cao su để đạt hiệu quả cao nhất.

Giáo trình bệnh cây chuyên khoa, NVKHNN Trịnh Thị Khương

Bình luận