Bệnh xì mủ cao su và biện pháp phòng trừ hiệu quả

Bệnh xì mủ cao su do nấm Phytophthora palmivora gây ra bệnh phát sinh là bệnh hại phổ biến ở các vùng cao su trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Bệnh hại cây con ở vườn ươm, vườn nhân gốc ghép và các cây lớn đã lấy mủ. Khi bệnh phá hại trên các miệng cắt mặt cạo mủ còn gọi là “bệnh loét sọc mặt cạo”, làm cho chu kỳ khai thác mủ cao su bị rút ngắn, năng suất mủ do bệnh gây ra có thể thiệt hại đến 40%. Nắm được tình hình thực tế hiện nay, “Phân Bón Sông Mã” xin chia sẻ cho bà con và các bạn cách nhận biết triệu chứng bệnh xì mủ cao su xuất hiện từ đó có biện pháp phòng trừ bệnh sớm và hiệu quả.

Triệu chứng bệnh xỉ mủ cây cao su

1. Triệu chứng gây bệnh xì mủ cao su

- Tùy theo tuổi cây và bộ phận bị hại mà triệu chứng bệnh biểu hiện cũng khác nhau.

- Trên cây con ở vườn ươm và vườn nhân gốc ghép bệnh xì mủ cao xu thường phát sinh và gây hại trên thân cành và cuống lá. Tại những vị trí nhiễm bệnh, nhựa tự chảy ra thành từng giọt. Bệnh nhiễm nặng có thể ăn sâu vào trong lõi gỗ, bên trong thân xuất hiện các sọc đen sẫm.

- Trong điều kiện ẩm ướt, trên vết bệnh xuất hiện lớp nấm trắng. Bệnh nhiễm nặng khiến cây con khô và chết.

- Đối với những cây cao su trưởng thành đã khai thác nhựa: Vết bệnh xuất hiện trên cành non, cuống lá, thân cây. Đặc biệt là ở cành lớn và thân cây khi bị nhiễm bệnh khiến lớp vỏ sưng phồng lên, mô bệnh bị chảy nhựa. Khi cắt lớp vỏ ngoài thấy phiến nhựa và bề mặt lõi gỗ thâm đen và có mùi hôi.

Triệu chứng bệnh xì mủ cao xu

Hình ảnh: Triệu chứng bệnh xì mủ cao su

- Khi vết bệnh hại trên miệng mặt cạo mủ là thối miệng cạo, biến nâu lớp vỏ kế tiếp. Trên những đường cạo có những sọc đen nhỏ như nét bút chì đậm song song với chiều thẳng đứng của cây. Khi bệnh nhiễm nặng những sọc này sẽ loang rộng liên hợp tạo thành sọc to thâm đen phát triển dần lên vỏ tái sinh và phần vỏ nguyên sinh ở dưới đường cạo.

Kết luận: Triệu chứng chung của bệnh xì mủ cao su là làm các vị trí bị bệnh thân, cành ứ nhựa, đen thâm mặt lõi gỗ, phá hoại các ống mủ sơ cấp gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động của cung tương tầng. Năng suất mủ do bệnh gây ra thiệt hại tới 40%.

2. Nguyên nhân gây bệnh xì mủ cao su

- Nấm gây bệnh xì mủ cao su là Phytophthora palmivora gây ra, thuộc họ Pythiaceae, bộ Pythiales, lớp Nấm Tảo.

- Sợi nấm to nhỏ không đều, đường kính sợi từ 2 – 6 micromet.

Bào tử phân sinh nấm Phytophthora palmivora

Hình ảnh: Bào tử phân sinh nấm Phytophthora palmivora

- Bào tử phân sinh hình quả chanh, núm đỉnh rõ ràng, kích thước 29,3 – 49,4 micromet. Khi nảy nầm tạo nhiều bào tử động hình quả thận, có 2 lông roi, đường kính 4,5 – 7,5 micromet hoặc có thế nảy nầm trực tiếp ra ống phấn.

- Trong điều kiện ẩm độ thấp, trời khô, bào tử nảy mầm trực tiếp thành ống mầm. Trong điều kiện có nước và nhiệt độ thấp, bào tử tạo thành nhiều bào tử động nhanh chóng di chuyển theo nước xâm nhiễm lây bệnh qua miệng cắt mặt cạo, qua vết thương cơ giới và lỗ hở tự nhiên.

3. Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh xì mủ cao xu

- Bệnh xì mủ phát sinh, phát triển phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó nhiệt độ, ẩm độ có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của bệnh.

- Phạm vi nhiệt độ thích hợp nhất cho sự sinh trưởng và phát triển bệnh từ 20 - 25ºC. Nhiệt độ có liên quan đến sự phát triển tăng kích thước vết bệnh trên cây. Độ ẩm lại là yếu tố quan trọng tạo cho nấm dễ lây lan và tăng nhanh số lượng vết bệnh trên cây. Độ ẩm từ 85 – 95% rất thích hợp cho sự phát triển của bệnh.

+ Với điều kiện khí hậu của miền Bắc, ở vùng Phủ Quỳ, Nghệ An bệnh thường phát sinh từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau. Cao điểm bệnh từ tháng 10 đến tháng 2. Những giai đoạn bệnh hại nghiêm trong nhất là từ tháng 10 – 12.

+ Ở Thừa Thiên Huế bệnh thường gây hại nặng vào các tháng 9 - 11 hằng năm.

- Trong các lô cao su trồng dày cành lá sum xuê, thiếu ánh sáng bệnh thường nặng hơn các lô trồng thưa, quang sáng. Nơi đất trũng ẩm thấp bệnh cũng nặng. Kỹ thuật cạo mủ cạo sâu quá tạo cơ hội tốt cho nấm xâm nhiễm, làm bệnh cũng dễ phát sinh nhiều. Các dòng vô tính cao su nhiễm bệnh nặng: RRIM 600, PR255, RRIV 4...

4. Biện pháp phòng trừ bệnh xì mủ cao su

- Tiến hành phòng bệnh ngay từ giai đoạn vườn ươm bằng cách phun Boocđô 0,5 - 1% trước mùa bệnh phát triển.

- Đối với mắt ghép chú ý xử lý thuốc để ngăn ngừa bệnh bằng dung dịch CuSO4.5H2O 1% trong 5 phút. Trước khi nhúng vào thuốc cần bôi sáp kín mặt cắt tránh thuốc xâm nhập vào lõi gỗ. Sau khi nhúng thuốc phải rửa sạch nước, hong khô trong râm trước khi đem ghép.

- Khi bệnh xuất hiện phải lấy dao sắc cạo mô bị bệnh và bôi quét thuốc kịp thời. Cần phát hiện bệnh sớm khi vết bệnh còn nhỏ và nhẹ. Sử dụng thuốc metalaxyl + mancozeb (Ridomil MZ-72, Mexyl MZ-72) pha nồng độ 2% trong nước hoặc có thêm chất bám dính. Lưu ý: Chỉ áp dụng biện pháp phòng trị bằng thuốc khi có triệu chứng bệnh xuất hiện. Các cây bị bệnh nặng phải cho nghỉ cạo để chữa trị dứt điểm rồi mới cho cạo lại.

- Đối với lô cao su đã lớn, trước thời kỳ bệnh nặng cần tỉa bỏ cành bệnh, cây bệnh, vệ sinh sạch cỏ, tạo điều kiện quang thoáng trong lô cao su, có biện pháp trồng và chăm sóc cao su hợp lý (cung cấp đầy đủ và cân đối dinh dưỡng cho toàn bộ quá trình sinh trưởng và phát triển của cao su, nên chọn sản phẩm phân bón chuyên dùng cho cây cao su để đạt hiệu quả cao nhất).

Giáo trình bệnh cây chuyên khoa, NVKHNN Trịnh Thị Khương

Bình luận